Łysienie bliznowaciejące

Łysienie bliznowaciejące jest określeniem opisującym całą grupę chorób, których wspólną cechą jest utrata włosów związana z pojawieniem się zbliznowaciałej tkanki łącznej. Tkanka ta zastępuje ubytki powstałe w wyniku różnych chorób i patologii i charakteryzuje się brakiem zdolności do wytworzenia mieszków włosowych, które są konieczne do porostu włosów. Łysienie bliznowaciejące ma wiele przyczyn i może być efektem dużo poważniejszych chorób ogólnoustrojowych lub wad wrodzonych.

Przyczyny łysienia bliznowaciejącego

Jak już wspomniano, łysienie bliznowaciejące nie jest jednorodną grupą chorób, ale raczej zbiorem różnych patologii. W zależności od przyczyny można wyróżnić wrodzoną postać choroby oraz nabytą - samoistną lub spowodowaną czynnikiem zewnętrznym.
Przykładowe przyczyny wrodzone:

• Wrodzony niedorozwój skóry.

• Wrodzony ogniskowy niedorozwój chrząstek.

• Nietrzymanie barwnika.

• Pęcherzowe oddzielanie się naskórka.

• Genodermatozy (tzw. rybia łuska).

Do najczęstszych przyczyn nabytych postaci choroby należy natomiast:

• Urazy - w tym także oparzenia.

• Promieniowanie rentgenowskie.

• Infekcje miejscowe - najczęściej grzybicze lub bakteryjne.

• Proces nowotworowy - najczęściej rak kolczystokomórkowy.

Objawy łysienia bliznowaciejącego

Do podstawowych objawów łysienia bliznowaciejącego należy utrata włosów o charakterze zazwyczaj ogniskowym, z wytworzeniem szpecących blizn. Typowo pomiędzy poszczególnymi ogniskami chorobowymi widoczne są kępki włosów - jest tzw. objaw pędzla.

W zależności od przyczyny choroby, obecne mogą być dodatkowe objawy takie, jak wykładniki stanu zapalnego: zaczerwienienie tkanek, obrzęk tkanek, łuszcząca się skóra czy obrzęknięta tkanka. Patologiom tym może towarzyszyć świąd lub dolegliwości bólowe.

Łysienie bliznowaciejące może być także uwarunkowane naciekiem nowotworowym - w takim przypadku obecna są komórki nowotworowe obecne we wrzodziejącej ranie lub polipie. Co więcej, należy pamiętać, że łysienie bliznowaciejące może być elementem ciężkich, wrodzonych wad rozwojowych, w której dochodzi do nieprawidłowości w rozwoju tkanki łącznej i nabłonkowej.

 Postępowanie diagnostyczne

Diagnostyka składa się z 3 elementów: rozmowy z pacjentem, badania przedmiotowego i badań dodatkowych. W rozmowie z pacjentem lekarz stara się uchwycić wszystkie wydarzenia mogące mieć bezpośredni (np. uraz, oparzenie) lub pośredni wpływ na powstanie zmian chorobowych. W przypadku podejrzenia samoistnego łysienia bliznowaciejącego konieczne jest także zebranie wywiadu w kierunku współwystępujących chorób o podłożu autoimmunologicznym.

W badaniu przedmiotowym lekarz ogląda zmiany chorobowe. Użyteczny w lepszym ich określeniu jest dermatoskop umożliwiający obejrzenie tkanek w powiększeniu. Już na tym etapie daje się zauważyć charakterystyczna cecha łysienia bliznowaciejącego - zanik mieszków włosowych.

Konieczne do potwierdzenie diagnozy łysienia bliznowaciejącego jest pobranie wycinka tkanki - biopsji i jej badaniu mikroskopowym. Badania laboratoryjne pełnią raczej drugorzędną rolę i mogą być przydatne w celu wykluczenia innych postaci łysienia.

Możliwości terapeutyczne

Opcje terapii są w przypadku łysienia bliznowaciejącego ograniczone. Ma to związek głównie z nieodwracalnym charakterem zniszczeń w obrębie mieszków włosowych. Oznacza to, że raz mających miejsce zmian nie sposób już odwrócić. Próbuje się natomiast zahamować ich postęp i w miarę możliwości usunąć przyczynę powstania. W takich przypadkach stosuje się odpowiednio antybiotyki, środki przeciwgrzybicze lub przeciwzapalne.

Skuteczniejszą metodą terapii pozostaje natomiast leczenie chirurgiczne - wycięcie zmiany i naciągnięcie otaczającej ubytek zdrowej tkanki oraz przeszczepianie włosów.

Źródła: Przegląd Dermatologiczny, maj 2009.