Łysienie androgenowe u kobiet

Wygląd zewnętrzny, szczególnie dla kobiety, jest niezwykle ważny, a włosy stanowią jeden z jego najważniejszych elementów. Jakiekolwiek zmiany w ilości oraz jakości włosów mogą stanowić poważny problem natury psychologicznej i być przyczyną wielu problemów personalnych. Łysienie to schorzenie, które dotyczy nie tylko mężczyzn, ale także kobiet, a jego najczęstszą przyczyną jest tzw. łysienie androgenowe. Szacuje się, że schorzenie to dotyczy 20-60% kobiet w wieku przed 60 rokiem życia.

Przyczyny łysienia androgenowego u kobiet

Wśród przyczyn powstania łysienia androgenowego u kobiet podobnie jak u mężczyzn na pierwsze miejsce wysuwają się czynniki genetyczne. Wśród genów, których mutacje mogą spowodować powstawanie łysienia androgenowego znajdują się geny odpowiadające za wytwarzanie androgenów, ich przekształcenie do dihydroepitestosteronu oraz geny kodujące receptory dla androgenów. Mutacje w genach receptorów mogą spowodować powstanie dużej wrażliwości na hormon, co skutkuje tym, że przy fizjologicznym stężeniu hormonu występuje o wiele większy efekt jego działania niż u osoby nieposiadającej tej mutacji.

Drugą możliwą przyczyną łysienia androgenowego jest hiperandrogenizm. Może on być związany, np. z zespołem policystycznych jajników, ale także z przyjmowaniem albo syntetycznych preparatów progesteronowych zawartych w preparatach antykoncepcyjnych. Hiperandrogenizm powoduje miniaturyzację mieszka włosowego, co prowadzi do powstawania włosów coraz krótszych, cieńszych oraz jaśniejszych. Drugi mechanizm działania podwyższonego poziomu androgenów polega na skróceniu czasu trwania fazy anagenu, czyli wzrostu włosa, oraz na wydłużeniu okresu, w którym mieszek włosowy wytwarza nowy włos po utracie włosa telogenowego. Przypuszcza się, że pewną rolę mogą także odgrywać czynniki zawodowe, stres, detergenty w szamponach, lakiery do włosów.

Objawy łysienia androgenowego

Łysienie androgenowe u kobiet może przebiegać według typu męskiego lub według typu kobiecego. Pierwsze oznaki wypadania włosów mogą pojawić się około 20 roku życia. Do pierwszych objawów łysienia androgenowego u kobiet należy poszerzenie się przedziałka widocznego podczas czesania. Objawy typowe dla łysienia androgenowego u mężczyzn, czyli pogłębienie się kątów czołowo-skroniowych następuje u około 30% kobiet, głównie w wieku pomenopauzalnym. Typ kobiecy łysienia androgenowego polega na rozlanym przerzedzeniu się włosów na szczycie głowy z zachowaniem 2-3 centymetrowego rąbka owłosienia w okolicy czołowej. Bardzo rzadko dochodzi w typie kobiecym do całkowitej utraty włosów w okolicy szczytu głowy.

 Trichogram - badanie wyglądu korzeni włosowych

Rozpoznanie łysienia androgenowego u kobiety, oprócz zebrania przez lekarza dokładnego wywiadu i badania przedmiotowego, wymaga przeprowadzenia badań dodatkowych. Ważnym ich elementem jest trichogram, czyli badanie oceniające wygląd korzeni włosowych i określające ilość włosów w poszczególnych fazach cyklu włosowego, oraz ze względu na przyczynę powstawania łysienia androgenowego - badania hormonalne. Pacjentce zleca się wykonanie badań poziomów wolnego i całkowitego testosteronu, dihydroepitestosteronu, estrogenów, poziomu TSH, hormonów tarczycy oraz ferrytyny-białka uczestniczącego w przechowywaniu żelaza w organizmie. Jednocześnie na podstawie tych badań będzie możliwe wykluczenie innych przyczyn utraty włosów.

Łysienie androgenowe - leczenie

W chwili obecnej brak jest leku, którego działanie spowodowałoby trwały i satysfakcjonujący pacjentkę efekt terapeutyczny. Pewnym przełomem było przypadkowe stwierdzenie pobudzenie porostu włosów u chorych na nadciśnienie tętnicze leczone preparatem o nazwie minoksidil. Lek ten najprawdopodobniej w mechanizmie rozszerzenia naczyń krwionośnych skóry i miejscowej poprawy krążenia hamuje postęp łysienia i powoduje częściowy odrost włosów. Stosuje się go miejscowo na owłosioną skórę głowy. Efekt leczenia łysienia androgenowego pojawia się po kilku miesiącach i utrzymuje się jedynie podczas stosowania preparatu. Po odstawieniu włosy ponownie wypadają, a proces łysienia na nowo zacznie postępować.

U kobiet, u których stwierdzono podwyższone poziomy androgenów stosuje się leki wpływające na poziom i aktywność androgenów. Do najczęściej stosowanych należą octan cyproteronu i estrogeny. Są one składnikami różnych tabletek antykoncepcyjnych. Octan cyproteronu blokuje wiązanie się androgenów ze swoim receptorem, przez co nie mogą one wywołać swojego efektu. Estrogeny zwiększają poziom białka SHBG, które wiąże androgeny. Hormony związane z białkiem stają się nieaktywne, co skutkuje obniżeniem ich działania na organizm. Stosowany u mężczyzn finasteryd nie jest wskazany dla kobiet, gdyż wywiera on niekorzystne działanie na rozwój męskich narządów płciowych u płodu.

Leczenie łysienia androgenowego jest konieczne z powodów psychologicznych. Niewiele osób starszych czuje się atraktakcyjnymi, a wypadanie włosów może dodatkow przyczynić się obniżenia samooceny.