Łojotokowe zapalenie skóry a łysienie

Łojotokowe zapalenie skóry to choroba zapalna skóry bogatej w gruczoły łojowe, zwłaszcza owłosionej skóry głowy, o długotrwałym przebiegu, mogąca doprowadzić do utraty włosów, dlatego łojotokowe zapalenie skóry i łysienie są ze sobą ściśle powiązane. Leczenie tej choroby jest stosunkowo trudne ze względu na tendencję do nawrotów. W Polsce na łojotokowe zapalenie skóry choruje ok. 1-3% populacji. Zmiany nasilają się w miesiącach jesienno-zimowych, a pod wpływem promieniowania słonecznego łagodnieją.

Kto choruje na łojotokowe zapalenie skóry?

Najczęściej chorują osoby młode, między 18. a 40. rokiem życia. Zazwyczaj są to mężczyźni, ale istnieje także odmiana łojotokowego zapalenia skóry, która występuje u niemowląt. Większą skłonność do wystąpienia choroby mają osoby z:

• obniżoną odpornością,
• depresją,
• chorobami neurologicznymi,
• nadmiarem hormonów (androgenów, prolaktyny)
• narażeni na stres,
• nieprawidłowo odżywieni,
• nadużywający alkoholu,
• nie dbający o higienę.

Łojotokowe zapalenie skóry a łysienie - przyczyny

Mimo stałego rozwoju medycyny dokładne przyczyny choroby nie są znane. Obecnie wielu specjalistów wymienia kilka elementów mogących wspólnie powodować wystąpienie stanu zapalnego skóry głowy i wypadanie włosów. Pacjenci najczęściej są zakażeni grzybami Malasezzia spp. (starsza nazwa to Pityrosporum ovale). Mimo, że jest to składnik fizjologicznej flory skóry człowieka to u osób, które mają pewne predyspozycje genetyczne może wywoływać stan zapalny. Oprócz infekcji, w szukaniu przyczyn łojotokowego zapalenia skóry, ważna jest nieprawidłowa praca gruczołów łojowych. Produkują one nadmierną ilość łoju o zmienionym składzie. Dodatkowe podrażnienia skóry głowy przez kosmetyki, nakrycia głowy, zanieczyszczenia powietrza przyczyniają się do nasilenia objawów choroby, uszkodzenia mieszka włosowego i łysienia.

Łojotokowe zapalenie skóry - objawy na skórze głowy

Najczęściej zmiany występują na owłosionej skórze głowy, twarzy, zwłaszcza na czole, brwiach małżowinach usznych. Objawy u dzieci i dorosłych nieco się różnią. U dorosłych i młodzieży powierzchowne warstwy skóry głowy złuszczają się w postaci drobnych żółtych, tłustych łusek. Skóra pod nimi jest zaczerwieniona, u niektórych pacjentów pojawia się swędzenie. Nasilenie tych zmian jest różne: od drobnych podobnych do łupieżu wilgotnych płacików do silnego rumienia z kilkoma warstwami żółtych łusek. Rumień może poszerzać swój obwód i zostawiać brunatne przebarwienia w miejscach wcześniej zmienionych. Stan zapalny skóry powoduje znaczne przerzedzenie włosów oraz łysienie, jednak gdy mieszki włosowe nie zostały na trwale uszkodzone przy odpowiednim leczeniu włosy powoli odrastają.

Łojotokowe zapalenie skóry - lokalizacje zmian chorobowych

Choroba może występować również na skórze klatki piersiowej, okolicy międzyłopatkowej, okolicy narządów płciowych i odbytu. W pachwinach, fałdzie pachowym, między pośladkami mają wilgotną, sączącą powierzchnię i są bardziej nasilone.

Przyczyny łysienia w łojotokowym zapaleniu skóry

Określenie przyczyny łysienia w łojotokowym zapaleniu skóry zwykle nie powoduje problemów. Tylko u niektórych pacjentów trudność sprawia jej odróżnienie od łuszczycy czy atopowego zapalenia skóry. Wczesna diagnoza jest bardzo ważna gdyż pozwala na szybkie rozpoczęcie leczenia, które zmniejsza ryzyko nawrotów, ogranicza wypadanie włosów i przyspiesza ich odrastanie.  

Łojotokowe zapalenie skóry u niemowląt

U niemowląt choroba może lokalizować się na skórze głowy, fałdach skórnych, twarzy oraz okolicach pieluszki. Skóra głowy jest często objęta stanem zapalnym i taka zmiana nazywana jest ciemieniuchą. Podobnie jak u dorosłych występują:

• żółtawe, miękkie, tłuste łuski, mocno przylegające do podłoża,
• zaczerwienienie skóry głowy,
• dobry stan ogólny,
• szerzenie się na okoliczną skórę twarzy,
• mogą współistnieć z alergią.

Rodzice najmłodszych pacjentów nie powinni się niepokoić, choroba nie jest groźna. Łojotokowe zapalenie skóry ustępuje nawet bez leczenia, zwykle w ciągu kilku miesięcy. Powodem zwiększonej produkcji łoju są krążące we krwi dziecka hormony matki - androgeny, których stężenie po porodzie systematycznie spada. Dodatkowo występuje infekcja grzybicza. U niemowląt częściej powodują ją drożdżaki Candida albicans.

Leczenie i pielęgnacja skóry w łojotokowym zapaleniu skóry

Łojotokowe zapalenie skóry jest schorzeniem o łagodnym przebiegu, lecz w związku z częstymi nawrotami i przewlekłym przebiegiem wymaga indywidualnego podejścia do chorego. Możliwe jest leczenie ogólne i miejscowe oraz stosowanie fototerapii. Bardzo ważne jest, aby pamiętać nie tylko o leczeniu objawów, ale także o profilaktyce nawrotów i codziennie lub z przerwami stosować przepisane środki. Preparaty stosowane w łojotokowym zapaleniu skóry można podzielić na kilka grup:

• leki przeciwgrzybicze - doustne i miejscowe,
• leki przeciwzapalne - głównie słabe glikokortykosteroidy do stosowania miejscowego,
• leki keratolityczne (złuszczające zmieniony naskórek) do stosowania zewnętrznego - kwas salicylowy, mocznik, mleczan amonu,
• leki alternatywne - miejscowe, zawierające dziegieć oraz olejki z drzewa herbacianego.

Lekami najczęściej zapisywanymi przez lekarzy w łojotokowym zapaleniu skóry są preparaty przeciwgrzybicze: doustne )flukonazol, itrakonazol, pramikonazol) oraz preparaty do do miejscowego stosowania na zmiany skórne.  (ketokonazol, flutrimazol).

Łojotokowe zapalenie skóry - leczenie

U każdego pacjenta leczenie rozpoczyna się od preparatów miejscowych. Środki doustne  przepisywane są przez lekarzy, gdy nie ma oczekiwanej poprawy, objawy są bardzo silne lub uporczywie nawracają. Najbardziej popularnym preparatem jest 2% ketokonazol jako szampon, maść, pianka lub żel. Szampony lecznicze przy łojotokowym zapaleniu skóry należy stosować 2-3 razy w tygodniu, wmasować w skórę głowy i pozostawić na kilka minut. Można ich używać na zmianę z szamponami zawierającymi kwas salicylowy, dziegieć, pirytionian cynku, które działają profilaktycznie. Glikokortykosteroidy szybko znoszą świąd, likwidują stan zapalny. Podstawowym efektem ubocznym takiej terapii jest scieńczenie i zaniki skóry, rozstępy, które jednak na skórze owłosionej głowy są rzadko widoczne. Preparaty keratolityczne mają zastosowanie kosmetyczne i terapeutyczne. Pozwalają na usunięcie nagromadzonych łusek oraz ułatwiają wchłanianie innych leków ty samym zwiększają efekt ich działania.

Łysienie w łojotokowym zapaleniu skóry może powodować znaczny dyskomfort psychiczny chorych, jednak przy wczesnym zastosowaniu odpowiedniego leczenia przykre objawy ustępują i pacjenci mogą się znowu cieszyć zdrowymi włosami.