Co jest przyczyną łysienia anagenowego?

Łysienie jest problemem, który prowadzi nie tylko do zaburzeń w wyglądzie zewnętrznym, u wielu osób przyczynia się ono także do pogorszenia samopoczucia, samooceny a nawet do depresji. Czasami włosy wypadają nagle po zadziałaniu czynnika zewnętrznego. Należy pamiętać, że nie wszystkie leki i choroby przyczynią się do wyłysienia. Wypadanie włosów zależy również od wrażliwości osobniczej organizmu na działanie różnych substancji.
 

Łysienie anagenowe - definicja

Łysienie anagenowe (dystroficzne, anagen effluvium) powoduje rozlaną utratę włosów w krótkim czasie. Wypadanie włosów jest związane z zaburzeniem ich naturalnego wzrostu. Zadziałanie czynnika zewnętrznego powoduje nagłe zahamowanie podziałów macierzy włosa, przez co stają się one łamliwe, słabe, cienkie, podatne na urazy. Charakterystyczne jest zwężenie trzonu włosa oraz występowanie w tym miejscu pęknięć. Zmiana struktury włosów powoduje ich szybkie wypadanie, a fakt, że dotyczy to fazy wzrostu (najwyższy odsetek), decyduje o dużej ilości utraconych włosów. Łysienie anagenowe następuje zazwyczaj kilka dni lub tygodni po zadziałaniu czynnika uszkadzającego i zazwyczaj odrost włosów jest samoistny po jego ustąpieniu.

Przyczyny łysienia anagenowego

Łysienie anagenowe jest ściśle związane z czynnikiem uszkadzającym mieszek włosowy lub wpływającym na podziały mitotyczne w nim zachodzące. Czynniki powodujące wypadanie włosów w fazie anagenu to:

• Chemioterapia. Leki stosowane w leczeniu nowotworów wpływają hamująco na komórki ulegające częstym podziałom, dlatego uszkadzają (poza komórkami nowotworowymi) również naturalny cykl intensywnie dzielących się komórek macierzy włosa. Najczęściej łysienie występuje po zastosowaniu doksorubicyny, cyklofosfamidu, bleomycyny, daunorubicyny, daktynomycyny, fluorouracylu, allopurynolu, metotreksacie. Włosy wypadają po kilku dniach lub tygodniach od rozpoczęcia leczenia. Utrata włosów następuje w szybkim czasie i ma charakter rozlany. Chemioterapia zazwyczaj nie uszkadza całkowicie cebulek włosów, dlatego po zakończeniu leczenia następuje samoistny odrost włosów.
• Radioterapia, tak jak i chemioterapia, jest stosowana w leczeniu chorób nowotworowych. Promieniowanie hamuje podziały komórkowe, nie działa ono wybiórczo, dlatego zahamowaniu ulegają również fizjologicznie zachodzące podziały w mieszku włosowym, szpiku, skórze. Mechanizm wypadania włosów jest identyczny jak przy użyciu chemioterapeutyków.
• Inne leki. Cyklosporyna jest lekiem hamującym podziały komórkowe we wczesnych fazach cyklu- G0 i G1, hamuje także odpowiedź immunologiczną organizmu, produkcję przeciwciał i aktywację makrofagów. Stosowana jest w leczeniu po przeszczepach, ATZ, łuszczycy. Zahamowaniu ulegają również podziały mieszka włosowego, powodując osłabienie włosów i w konsekwencji ich utratę. Kolchicyna jest alkaloidem o silnym działaniu toksycznym. Wykazuje działanie przeciwzapalne, antymikrotubularne oraz zmniejsza wytwarzanie kwasu moczowego. Wskazaniem do leczenia są napadowe bóle stawów w przebiegu dny moczanowej oraz w leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej, nie należy jej stosować przewlekle. Nawet dawki terapeutyczne stosowane przez dłuższy czas powodują kumulowanie się trucizny w organizmie, zaburzając podziały komórkowe doprowadzają do łysienia, agranulocytozy, zahamowania spermatogenezy.
• Promieniowanie jonizujące, którego źródłem są m.in. izotopy pierwiastków, może uszkodzić intensywnie dzielące się komórki, w tym mieszki włosowe i stać się przyczyną łysienia.
• Łysienie plackowate (łac. alopecia areata). Jest to choroba skóry, której podłożem są najprawdopodobniej czynniki genetyczne, autoimmunologiczne, psychiczne, naczyniowe, zaburzenia układu nerwowego. Wypadające włosy są głównie w fazie anagenu, łysienie jest rozlane i obejmuje całą powierzchnię ciała. Nie towarzyszy mu zazwyczaj stan zapalny, dlatego uszkodzenie mieszków włosowych nie jest całkowite.
• Białaczka (łac. leucaemia) jest chorobą nowotworową, która zajmuje układ krwiotwórczy, powodując zmiany metaboliczne, cytokinetyczne i antygenowe. W trakcie jej trwania dochodzi również do hamowania podziałów komórkowych zachodzących w mieszkach włosowych, osłabienia włosów i ich złamania lub wypadnięcia.
• Ziarniniak grzybiasty (łac. mycosis fungoides). Choroba ta jest pierwotnym chłoniakiem skóry. Najczęściej obserwowane zmiany w jej przebiegu to: rumienie, ogniska złuszczania, wypryskowe, nacieki i guzy. W swoim przebiegu może ona również zająć węzły chłonne oraz narządy wewnętrzne, w tym wątrobę, płuca, śledzionę. Zmianom tym towarzyszy świąd, a guzy ulegają rozpadowi z tworzeniem owrzodzeń. Zmiany zlokalizowane na skórze owłosionej głowy powodują nieprawidłowe podziały mitotyczne i osłabienie włosów.
• Nadciśnienie tętnicze. Niekontrolowane lub źle leczone nadciśnienie powoduje zmiany w ukrwieniu różnych narządów. Nieprawidłowy przepływ krwi dotyczy także mieszków włosowych i staje się przyczyną łysienia. Cebulki włosów potrzebują ciągłego dostarczania składników odżywczych, ze względu na intensywnie zachodzące w nich podziały. Zaburzenie w odżywianiu prowadzi do zahamowania mitozy. Włosy stają się słabsze, podatne na urazy i łatwo się łamią. Wypadanie włosów jest rozlane, ponieważ podziały komórkowe dotyczą fazy anagenu, o najwyższym odsetku (66-96%).
• Pęcherzyca zwykła (łac. pemphigus vulgaris). Choroba ta jest schorzeniem przewlekłym o podłożu autoimmunologicznym. W trakcie jej trwania produkowane są przeciwciała pemphigus klasy IgG skierowane przeciwko desmogleinie 3. Niszczenie połączeń międzykomórkowych prowadzi do powstawania pęcherzy śródnaskórkowych, mających tendencję do szerzenia się obwodowego, pękania i tworzenia nadżerek. Zmianom towarzyszy świąd oraz ból. W 90% przypadków dochodzi do zajęcia także błon śluzowych. Przeciwciała krążące we krwi, docierają również do mieszków włosowych, powodując hamowanie podziałów i zmianę struktury włosa.
• Metale ciężkie są to pierwiastki chemiczne o dużej gęstości i toksyczności. Mają zdolność do kumulowania się w organizmie, mogą zainicjować proces powstawania nowotworów, powodować choroby układu nerwowego, krążenia, nerek, jak również ostre i przewlekłe zatrucia. Pierwiastki takie jak: tal, arsen, bor, ołów, złoto, bizmut przyczyniają się do kumulacji w mieszkach i zaburzeniu zachodzących tam fizjologicznych podziałów. Powoduje to zahamowanie mitozy i wypadanie włosów.