Antykoncepcja a łysienie

Tabletki antykoncepcyjne są jedną z popularniejszych metod zapobiegania ciąży.  Obecnie na rynku znajduje się wiele preparatów różniących się składem. Różne preparaty mogą różnie wpływać na włosy. Niektóre preparaty mogą wywoływać u kobiet łysienie androgenowe, inne stosowane są w tej samej jednostce chorobowej, jako skuteczna metoda leczenia. Bardzo często zdarza się, że wypadanie włosów następuje w kilka tygodni po zaprzestaniu przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych.

Antykoncepcja a łysienie androgenowe

W niektórych dostępnych na rynku preparatach znajdują się gestageny (syntetyczne pochodne progesteronu), które imitują androgeny. Pobudzają one receptory androgenowe obecne w organizmie, również w mieszku włosowym, wywołując efekty takie jak naturalny testosteron i jego pochodna dihydroepitestosteron. Mogą więc u przyjmujących je kobiet, zwłaszcza tych z predyspozycjami genetycznymi, wywołać łysienie androgenowe.

Nadmierna aktywność androgenów będzie objawiała się przerzedzeniem włosów w okolicy szczytu głowy. Są one najbardziej wrażliwe na działanie androgenów. Pierwszym symptomem łysienia androgenowego może być poszerzenie się przedziałka widocznego podczas czesania. U pacjentek mogą dołączyć się również inne objawy łysienie androgenowego, tj. zwiększone stężenie androgenów, hirsutyzm (wzrost włosów w miejscach, które nie są charakterystyczne dla owłosienia kobiecego, np. wąsy, broda, tułów), trądzik, łojotok.

Leczenie łysienia androgenowego

Jednocześnie przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych jest jedną z metod na leczenie łysienia androgenowego u kobiet. Stosowane wówczas preparaty zawierają substancje działające antyandrogenowo (octan cyproteronu) oraz estrogeny. Octan cyproteronu jest silnym antagonistą receptorów androgenowych. Oznacza to, że konkuruje z naturalnymi androgenami o ten sam receptor, tyle że w porównaniu z nimi wiąże się silniej z receptorem i nie wywołuje żadnego biologicznego efektu.

Dzięki temu blokuje wpływ androgenów na mieszki włosowe. Estrogeny pośrednio również powodują zmniejszenie aktywności androgenów. Zwiększają one stężenie białka SHBG, które wiąże androgeny. Hormon, który związany jest z białkiem nie wywiera swojego biologicznego działania, czyli nie wpływa między innymi na mieszki włosowe. Przyczynia się to do opóźnienia postępów łysienia.

Łysienie po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych

Po kilku tygodniach od odstawienia tabletek antykoncepcyjnych wiele kobiet zauważa zwiększoną utratę włosów. Efekt ten spowodowany jest spadkiem stężenia estrogenów po zaprzestaniu przyjmowania tabletek. Podczas przyjmowania tabletek kobieta stale dostarcza do organizmu pochodne estrogenu, które są kilkukrotnie silniejsze od naturalnego hormonu. Naturalne estrogeny powodują, że większa ilość włosów znajduje się w fazie anagenu, czyli w fazie wzrostu włosa.

Można powiedzieć, że zatrzymują cykl rozwoju włosa na fazie wzrostu i blokują przechodzenie w kolejne fazy, co skutkuje to zwiększeniem liczby włosów na szczycie głowy. Syntetyczne związki wywołują jeszcze silniejszy efekt. Po odstawieniu tabletek poziom hormonów spada, zmniejsza się ich ochronny wpływa na włosy. Włosy, które estrogeny zatrzymały w fazie wzrostu, teraz gwałtownie przechodzą w fazę telogenu, czyli spoczynku. Włosy stają się cieńsze, gorzej wybarwione, leżą płycej pod skórą i wypadają podczas codziennej pielęgnacji. Podobne zjawisko zachodzi w ciąży, kiedy to obserwujemy ochronny wpływ estrogenów na włosy, a kilka tygodni po porodzie, gdy hormony spadają - nasilone wypadanie włosów.